Tarihçe
Gey, Lezbiyen, Biseksüel ve Transgender kişiler toplum tarafından ahlaksızca davrandıkları düşünüldüğü için eşcinsellik denince Kıbrıs hala muhafazâkar bir ülke sayılıyor. Aslında bu olay adadaki yasal durumdan da kaynaklanıyor: Kıbrıs’ın İngiliz sömürgeciliği altında bulunduğu zamanlarda kadınlar arası değil sadece erkekler arası eşcinsel ilişki 1889’dan beri yasaklandı. Bu yasada, İngiliz sodomi yasası gibi lezbiyen ya da kadınlar arası eşcinsel ilişkilerden teknik bir şekilde söz edilmedi.
1960’da Kıbrıs İngiltere’den tamamiyle bağımsız bir ülke olmasına karşın eski sodomi yasalarını yürürlükte tuttu.
2002’de Güney Kıbrıs’ta cinsel yönelime karşı ayrımcılığı öngören bu yasalar tadil edilerek heteroseksüel ilişkilerde olduğu gibi eşcinsel ilişkilerde de yaş sınırının 17’ye getirilmesine karşın adanın kuzeyinde mevcut yasalar teorik olarak hala geçerliliğini koruyor. Özel yaşam alanında ise mevcut yasa uzun süreden beri uygulanmıyor.
Kuzey Kıbrıs’taki LGBT Durumu
1. Kamusal Alan
1.1. İş Yaşamı
İşyerlerinde karşılaşılan ayrımcılık hergün yaşanıyor. Eşcinsel kişiler, işten atılma dahil yüksek risklerle karşı karşıya kalma olasılığından dolayı, cinsel kimliklerini gizlemeye mecbur bırakılıyorlar. Bu durum, heteroseksüel meslektaşları gibi onları koruyacak ve haklarını güvence altına alabilecek hiçbir yasal düzenlemeye sahip olmadıklarından kaynaklanıyor.
1.2. Asker ve Polis
Ordu, kendisini açıkça belli eden eşcinsel kişileri kabul etmez. Eşcinsellerin maruz kaldığı ayrımcılık hergün yaşanıyor. Eşcinsellik kamusal hayatın bir parçası olmadığı için polis kontrollerinden ve ayrımcılıktan oluşan korku oldukça yüksektir.
1.3. Okul ve Üniversite
Kuzey Kıbrıs’taki okulların müfredatlarında cinsel eğitim yoktur. Tabii ki konu eşcinsellik olunca bu da tamamiyle tabu sayılıyor. Sonuç olarak okul yaşındayken cinsel kimliğini keşfeden kişiler bu kimliğini gizlemeye mecbur bırakılıyorlar. Kuzey Kıbrıs’taki çoğu üniversite özeldir. Öğrenciler arasında bazen göreceli bir tölerans oluşabilir oysa öğretim üyelerinden genelde destek gelmez ve gey/lezbiyen ögrenci örgütleri yoktur.
1.4. Kitle İletişim Araçları
Eşcinsellik televizyon ve gazetelerde yaygın bir konu değildir ama son yıllarda eşcinsel kişilerin durumunu bildiren makale yayınlandı. Bunları kamuoyunu bilgilendiren çok önemli bir adım olarak nitelendirebiliriz. Genelde televizyon dizilerinde v.s. çıkan eşcinsel karakterler ya gülünçleştirilir ya da feminen olarak gösterilir. Böylece toplumdaki eşcinsell kişilerin imajı (ayrıca toplumun genel seksizmi de !) olumsuz bir şekilde onaylanıyor.
1.5. Cinsel Taciz
Akdenizdeki öteki erkek egemen toplumlarda olduğu gibi Kıbrıs toplumu da “pasif” ve “aktif” erkek eşcinseller arasında bir fark yaratıp, seksist bakış açısıyla “pasif”likten çok “aktif” rolü daha kolay kabul eder. Sonuç olarak sözde pasif eşcinseller “kolay kadın” olarak nitelendirildikleri için birçok Kıbrıslı geyler, heteroseksüel kadınlar gibi kamusal (bazen de kişisel) alanda cinsel tacizle yüzyüze kalıyor.
2. Kişisel Alan
2.1.Aile
Muhafazakâr toplum yapısından dolayı eşcinsel kişilerin ailelerine açılması neredeyse imkansız oluyor. Ailelerinden gelen ayrımcılık, izolasyon ve baskılar Kuzey Kıbrıs’taki çoğu eşcinselin en büyük korkusudur. Sıklıkla eşcinsel kişiler yalnız ve desteksiz kalıp ailelerinin içinde bir yabancılaşma duygusu yaşıyorlar. Aileler genelde gençlerin evlenip çocuk yapmasını bekliyorlar. Bu da kişilerin ailelerine yalan söyleyip evlenmeye zorlandığı eşinden de ayrı gizli bir hayat yaşamalarına neden oluyor. Aile yapısının içinde oluşan bir coming out sadece Batı Avrupalı görüşlere sahip olan bazı ailelerde istisna olarak görülebilir.
2.2. Eşcinsel Olmayan Arkadaşlar
Gençler arasındaki iletişimde, yukarıda anlatılan ailedeki durumla karşılaştırıldığında küçük bir değişim görülebilir. Eşcinsel kişilerle heteroseksüel dostlar arasında coming out ve kişisel paylaşımlar gittikçe çoğalıyor. Bu paylaşımlar eşcinsel kişiler için genellikle gey “toplum”unun dışındaki tek açılım ve görüş alışverişi fırsatı oluyor.
3.Gay Life
3.1. Bar ve Club
Kuzey Kıbrıs’ta Girne’de bulunan ve geylerin sıklıkla buluştuğu bir mekan vardı. Fakat sahibi polisle birçok kez sorunlarla karşı karşıya kaldığı için, bar en sonunda 2005’te tamamen kapandı. Genellikle Kıbrıs’taki “gey bar” sahipleri, bu tür yerlerin açılmasına çeşitli bahanelerle engel koymaya çalışan polis ve başka otoritelerle sürekli sorun yaşamaktadırlar. Halen Mağusa’da transeksüellerin gittiği bir bar da çalışmaktadır. Şu anda “gey bar”a gitmek isteyen eşcinsel kişiler Güney Kıbrıs’a (Larnaka ve Limasol’a) gitmeye mecbur bırakılıyor. Fakat orada da sebebi olmayan polis müdahaleleri görülebiliyor.
3.2. Hamam ve Buluşma Yerleri
Kuzey Lefkoşa ve Girne’de faaliyet gösteren ve Kıbrıslı Rumlar tarafından da ziyaret edilen üç hamam önemli birer buluşma yeridir. Ayrıca Lefkoşa ve Girne’de bulunan parklar da bir diğer buluşma yeridir. Yine de bu yerler sıklıkla görülen homofobik saldırılar ve polis kontrollerinden dolayı tehlikeli sayılıyor.
3.3. İnternet
Başka eşcinsel kişilerle temas kurmak için en önemli araçlardan birisi de uluslararası ve yerel internet sayfalarıdır. Bu önem Kıbrıslı Türk eşcinsellerin izolasyonu ve dışa kapalılığından kaynaklanıyor. Randevulaşmaktan başka, bu tür internet sayfaları iletişim ve görüş alışverişine olanak sağlıyor.
Beklentiler
Asıl sorun, gey özgürleştirme etkinliklerinin oluşmasını imkansızlaştıran mevcut yasadır. Dışa açılım korkusuna sebep olan bu yasa, herhangi örgütlenmiş bir hareketi, daha en başında öldüren bir kısır döngü yaratıyor. Bu sebepten ötürü çağdışı bu yasanın, kaçınılmaz olarak değişmesi gerekmektedir.
Bu amacı gerçekleştirebilmek için Kuzey Kıbrıs’ta yaşayan LGBT kişiler, Avrupa Parlamentosunun yanısıra, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi gibi kurumların, acilen ihtiyaç hissedilen bu yasa değişimi konusunda, Kıbrıs Türk Hükümetine baskı yartmalarını umuyorlar.
Kıbrıs Türk toplumun büyük bir bölümünde eşcinselliğe karşı varolan önyargıları kırmak için, kamusal mekanlarda (örneğin okul ve üniversitelerde) resmi ve gayrı resmi kurumlar tarafından özenle hazırlanan etkinliklere ihtiyaç duyulmaktadır.
Homofobiye Karşı İnisiyatif
Lefkoşa 2007
